ՄԵՐ ՔԱՂԱՔԻ ԱՐՈՒԵՍՏԱԳԷՏՆԵՐԸ
Հինգ տարիէ ի վեր Նիւ Եորքեան բազմազբաղ կեանքը մեր
ետին թողած՝ հաստատուած ենք – թոշակառու ըլլալէ ետք- մեր երկու որդիներէն գէթ
մէկուն քով ըլլալու երազով «Գարնանային Դաշտ- Springfield» կոչուած այս շրջանը։
Մեր հաստատուելէն ետք, վեց ամիս չանցած թագաժահրը
մեզ բանտարկեց մեր յարկէն ներս։ Արդէն ամերիկայի մէջ դրացնութեան կապը այնքան ալ
հետաքրքրական չէ։ Եթէ նոյնիսկ տեսնենք մեր դրացիները քաղաքավարական կուտ մօռնինկ
մը կամ «հայ, հաու ար եու» մը կը լսես ու կ՛անցնիս։ Մեր փողոցին անցուդարձն ալ մեծ
մասամբ իրենց շուներուն պէտքերը հոգալու համար ճեմողներն են- շան աղտը խոտին մէջէն
վերցնելու ձեռքին մէջ պահած տոպրակներով։
Այդ ալ առիթ կու տայ որ շան տէրերը դանդաղին, զիրար
բարեւեն, առիթ տալով որ իրենց կենդանիները առանց աճապարելու իրենց պէտքերը հոգան։
Միաժամանակ տէրերն ալ հաճոյքով խօսակցութեան կը բռնուին իրարու հետ պատշաճ հեռաւորութիւն պահպանելով թէ՛ իրենց եւ
թէ իրենց սիրասուն զաւկի չափ յարգի շուներուն համար։
Վերջապէս մեր պատեաններէն դուրս ելլելու սկսանք։
Առաջին հերթին մեր ապրած քաղաքին հայկական հաստատութիւններն ու մանաւանդ
եկեղեցիները սկսանք այցելել։ Փառք մեր ինքնաշարժերուն մէջ տեղադրուած ուղենիշ
տուող կարելիութեան մեր առաջին գործը ծանօթանալ էր Հայկական եկեղեցիներուն։
Փառք Աստուծոյ որ այս համայնքը ունի ՀԻՆԳ հայկական
եկեղեցի, եւ ՄԷԿ ՀԱՅ ԱՄԷՆՕՐԵԱՅ Վարժարան՝ Հայ Քոյրերու Վարժարան- մանկամսուրէն
մինչեւ միջնակարգ ութերորդ դասարան, եւ ՀԻՆԳ ՀԱՅ Եկեղեցի- երկու էջմիածնական՝ Սբ․ Սահակ-Սբ․Մեսրոպ
եւ Սբ․ Երրորդութիւն, մէկ
անթիլիասական՝ Սբ․ Գրիգոր Լուսաւորիչ,
Մէկ հայ կաթողիկէ՝ Սբ․ Մարկոս եկեղեցի, եւ
մէկ Հայ Աւետարանական եկեղեցի՝ Սրբոց Նահատակաց Հայ Աւետարանական եկեղեցի։
Այցելեցինք իւրաքանչիւր եկեղեցի եւ քանի որ իւրաքանչիւրը տարբեր շրջանի մէջ կը
գտնուէր որոշեցինք աշխարհագրականօրէն մեր տան ամենամօտիկ եկեղեցին- Սբ․ Սահակ եւ Սբ․ Մեսրոպ յաճախել։
Այս շրջանէն Սբ․ Մարկոս Կաթողիկէ եկեղեցին իր հարիւրամեակը տօնեց վերջերս։
Իսկ Սբ․ Սահակ եւ Սբ․Մեսրոպ
եկեղեցին իր հարիւրամեակը պիտի նշէ այս տարիէ յառաջիկայ Հոկտեմբերին։ Այս եկեղեցւոյ
արխիւային աշխատանքներուն համար իմ համեստ բաժինս կը բերեմ «Արխիւի Յանձնախումբին»
մաս կազմելով։
Հայ ընտանիքներու հետ մեր ծանօթութիւնները ընդլայնիլ
սկսան։
Այս առթիւ ես պիտի կեդրոնանամ այս մեծ ընտանիքէն
երկու արուեստագէտներու մասին անդրադառնալով։
The artist couple: Peter Paone and Alma Alabilikian
Առաջինը՝ Փիթըր Փէոնը-Peter Paone-ն է, որուն ես «Մեր Հայ Փեսայ – Պատուաւոր
քաղաքացի» ըսելով կը ծանօթացնեմ,
որովհետեւ ան ամուսինն է այս եկեղեցւոյ սիւներէն համարուող -հիմնադրութեան օրերէն-
Ալապիլիքեան ընտանիքին դստեր՝ Ալմա Ալապիլիքեանին հետ։
Ալապիլիքեանը գեղարուեստական ճարտարապետ է, մանկավարժ եւ համայնքային եւ
եկեղեցական գործունեայ անդամ: Ալմայի բոլոր ոլորտներուն մէջ ձեռք բերած եր
անմիջական յաջողութիւնները 1965-ին զինք մեծարեցին որպէս «Ամերիկայի
նշանաւոր երիտասարդ կիներէն
մէկը»:
Իր մասնագիտական ոլորտին
մէջ Ալապիլիքեանը որոշած է իր
ջանքերը կեդրոնացնել պատասխանատու նախագիծերու վրայ, որոնցմէ
շատերը արժանացած են մրցանակներու իրենց ակնառու
ծրագրաւորական
(Designer) լուծումներուն համար:
Vitetta
Group -ՎիտեթաԿրուբին
միանալէն ետք, (որ անուանի յաջողակ
ճարտարապետական եւ ճարտարագիտական ընկերութիւն մըն է), Ալապիլիքեանը կը սկսի աշխատիլ պատմական վերականգնողական նախագծերու վրայ, ինչպիսիք են Ուաշինկթընի Արուեստի ազգային պատկերասրահը, Ֆիլատելֆիոյ երաժշտական ակադեմիան, Ֆրանքլինի
ինստիտուտը, քաղաքապետարանը, Քըրթիս երաժշտական ինստիտուտը եւ Walt
Disney-ի Նիւ Եորքեան գրասենեակէն ներս: Ալմային ստեղծագործական
ներդրումները շուտով կը պարգեւատրուին, Ալման նշանակուելով ընկերութեան առաջին կինը, որ բարձրացած էր
գործընկերոջ կոչման:
1960-ականներուն Ֆիլատելֆիոյ արուեստի թանգարանը
երբ նախաձեռնեց կամաւոր ուղեցոյցի ծրագիրը, եւ Ալապիլիքեանէն խնդրեցին
միանալ, 16 տարի շարունակ ան կամաւոր աշխատեցաւ ամիսը երկու շաբաթ օր եւ այնուհետեւ դարձաւ Շրջանաւարտներու ուղեցոյցի խումբին մէկ անդամը:
Թանգարանի հանդէպ իր նուիրուածութիւնը շեշտուեցաւ, երբ ան ամուսնացաւ նկարիչ
Փիթըր Փէոնի հետ, որուն արուեստի գործերը
կը գտնուին թանգարանայինն մշտական
հաւաքածոներուն մէջ:
Փիթըր Փէոնը-Peter
Paone- ծնած է 1936 –ին։ Ծնած եւ մեծցած է Հարաւային Ֆիլատելֆիոյ մէջ,
առաջին սերնդի պատկանող իտալա-ամերիկեան ընտանիքի մէջ, ուր
պատերուն
վրայ երեւցող միակ արուեստը կրօնական պատկերներ էին:
1950-ականներուն Փիթըր Փէոնը
կը յաճախէ Ֆիլատելֆիոյ թանգարանի արուեստի
դպրոցը (այժմ՝ Արուեստի համալսարան), ուր կը ստանայ գեղարուեստ-կերպարվեստի Պսակաւոր
աստիճանի վկայական, ականաւոր պատմողական արուեստագէտ-նկարազարդիչներու շունչին տակ:
Փիթըր Փէոն կը խոստովանի որ «Իմ արուեստի սկզբնական օրերուն ես հասկցայ,
որ իմ ուժերը իսկապէս իմ երեւակայութեան մէջ
են: Ես բնութիւնէն չեմ աշխատիր.
Ես նատիւրմորտներ
չեմ նկարեր
ոչ ալ մոտէլներ ունիմ։
Ես այգի դուրս գալով նկարելու չեմ ելլեր. Ես կ՛աշխատիմ յիշողութեամբ. Ես կ՛աշխատիմ այն ամէն ինչէն, ինչ կը յիշեմ
իմ տեսածներէս»։
Փիթըր
Փէոնի աշխատանքները ցուցադրուած են Միացեալ
Նահանգներու եւ աշխարհի տարբեր հաստատութիւններէն ներս։ Միաժամանակ ան վարած է բարձր դասախօսական
պաշտօններ ինչպէս Նիւ Եորքի արուեստի
նշանաւոր PRATT համալսարանէն ներս, ինչպէս նաեւ Փենսիլվանիոյ Գեղարուեստի ակադեմիայէն ներս (PAFA):
Ան ավելի
քան հինգ տասնամեակ ոգեւորութեամբ ներգրաւուած է Ֆիլատելֆիոյ արուեստի համայնքէն ներս որպէս նկարիչ, հաւաքածոյի տէր եւ ուսուցիչ:
1980
թուականին ան կը
հիմնէ PAFA-ի տպագրութեան բաժինը, ու նաեւ կը դասաւանդէ 1978-2009 թուականներուն եւ ծառայած է որպէս բաժնի առաջին ամպիոնի վարիչ:
Փիթըր Փէոն եղած է Print Club-ի (այժմ՝ Print Center) փոխ-նախագահը վեց տարի եւ կը ծառայէ
Woodmere's հաւաքածոյի կառավարման Յանձնախումբին:
Վերջերս ներկայ եղանք իր ցուցահանդէսին,
ուր կը ներկայացուէր իր (etchings) տպագրական
հաւաքածոն նուիրուած այս թանգարանին։
* * *
Տիկին Մանիա Արապաթլեան Արուեստագիտուհին
Ս․
Սահակ եւ Ս․ Մեսրոպ եկեղեցւոյ ընտանիքէն երկրորդ
արուեստագէտն է եկեղեցւոյ հաւատարիմ անդամներէն, եւ խորանին ծառայող
սարկաւագներէն՝ Լութֆի Արապաթլեանին կեանքի ընկեր Մանիան։
Այս նուիրեալ զոյգը նախկին հալէպահայեր են, որ
ընտանիք կազմած են Ֆիլատելֆիոյ այս շրջանին մէջ։
Տիկին Մանիա Արապաթլեանը, գեղեցիկ իր ձայնով ամէն
կիրակի եկեղեցւոյ մէջ ներկաներուն հոգիներէն ներս պատարագի շարականները քաղցրօրէն
հնչեցնել կու տայ՝ միաժամանակ հետեւելով արուեստի դասընթացքներուն, իր ունեցած
սէրը կատարելագործելու համար։
Մասնագիտացած է իւղաներկով աշխատելու եւ իր
իւղաներկերու գեղեցիկ հաւաքածոյով հպարտացող արուեստագիտուհի մըն է։
Տիկին Արապաթլեան վերջերս իր անհատական
ցուցահանդէսը ներկայացուց նորաբաց
Հայկական կեդրոն համարուող Քաֆէ-Փօմ-ի յատուկ առիթներ եւ ձեռնարկներ քաջալերող սրահին մէջ։
Այս կապը այցելելով - https://www.youtube.com/watch?v=cY3qSBRWatE
պիտի կարենաք ամբողջական
գաղափար մը ստանալ, աւելի եւս գնահատելու Մանիային արուեստի հանդէպ ունեցած սէրն
ու նուիրումը։
Խումբ մը այցելուներ Մանիային ցուցահանդէսին
Զարմինէ Գ․ Պօղոսեան
- June 7, 2024 -Springfield,
PA
![](file:///C:/Users/zkb/AppData/Local/Temp/msohtml1/01/clip_image002.jpg)
No comments:
Post a Comment